Χειρουργικές Παθήσεις

Καταρράκτης ονομάζεται η θόλωση του φακού του ματιού. Εκδηλώνεται στα πλαίσια της φυσιολογικής γήρανσης του οργανισμού, αλλά μπορεί να προκληθεί και από νοσήματα ή τραυματισμούς, ενώ σπάνια υπάρχει εκ γενετής (συγγενής καταρράκτης). Δεν αντιμετωπίζεται ούτε προλαμβάνεται με φάρμακα, και ο μόνος τρόπος θεραπείας είναι η αφαίρεση του θολωμένου φακού και η αντικατάστασή του από τεχνητό.

Ο κρυσταλλοειδής φακός, ο όποιος βρίσκεται πίσω από την ίριδα (το χρωματιστό τμήμα του οφθαλμού), είναι φυσιολογικά διαυγής. Μέσα από αυτόν περνάει το φως για να φτάσει στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, στην οπίσθια επιφάνεια του ματιού. Με την πάροδο της ηλικίας ο φακός αυτός χάνει την αρχική του σύσταση και αρχίζει να θολώνει. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην εισέρχεται το φως μέσα στο βολβό με όλη του την ένταση και σταδιακά να μειώνεται η όραση. Ανάλογα με το βαθμό της θόλωσης, το ρυθμό της εξέλιξης και το σημείο του φακού στο όποιο εμφανίζεται αυτή η θόλωση εξαρτάται η ταχύτητα με την οποία θα εξελιχθεί ο καταρράκτης. Το μοναδικό σύμπτωμα που έχει ο καταρράκτης είναι η σταδιακή μείωση της όρασης.

Η πραγματική επανάσταση ήλθε με τη φακοθρυψία, μια ελάχιστα τραυματική για το μάτι τεχνική, κατά την οποία μέσα από δύο τομές μικρότερες από 2-3mm και με τα κατάλληλα εργαλεία ο χειρουργός οφθαλμίατρος δημιουργεί ένα κυκλικό άνοιγμα στο πρόσθιο περιφάκιο (καψουλόρηξη), και με τη χρήση υπερήχων και μιας ειδικής αντλίας κατακερματίζει και αναρροφά τον θολωμένο φακό, αφήνοντας τον σάκο «κενό» και έτοιμο να δεχθεί τον ειδικά κατασκευασμένο τεχνητό φακό. Στα μεγάλα πλεονεκτήματα της φακοθρυψίας περιλαμβάνονται η απουσία ραμμάτων και ο βραχύς χρόνος ανάρρωσης.

Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα νοσήματα του ανθρωπίνου οφθαλμού. Εμφανίζεται και εξελίσσεται σε σύντομο χρονικό διάστημα κι αν δεν αντιμετωπιστεί καταλλήλως με χειρουργική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια του οπτικού πεδίου και ολική τύφλωση. Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι η οφθαλμική κατάσταση, στην οποία ο αμφιβληστροειδής αποκολλάται από τα υποκείμενα στρώματα του οφθαλμού. Ο αμφιβληστροειδής δε λειτουργεί όταν είναι αποκολλημένος και η όραση είναι θολή. Η αντιμετώπισή της πρέπει να γίνεται εντός 24ώρου κι έχει τον χαρακτήρα του επείγοντος.

Αμφιβληστροειδής ονομάζεται η πολύ λεπτή ημιδιαφανής μεμβράνη, που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια του ματιού. Κύριος ρόλος του είναι η μετατροπή των οπτικών ερεθισμάτων σε νευρικά, για ανάλυση και επεξεργασία από τον εγκέφαλο.

Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι μια επείγουσα κατάσταση και ο ασθενής πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσει τα συμπτώματα της αποκόλλησης, ώστε να ζητήσει βοήθεια το συντομότερο δυνατό.

Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Λάμψεις σύντομης διάρκειας όμοιες με φλας ή κεραυνούς
• Απότομη και μαζική εμφάνιση κινούμενων μαύρων κηλίδων (μυιοψίες)
• Μια γκρίζα ή μαύρη κουρτίνα, που περιορίζει το πεδίο της όρασης
• Μια θόλωση στην όραση, που δεν καθαρίζει με το ανοιγόκλεισμα των βλέφαρων ή με τη χρήση τεχνητών δακρύων

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα και αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, αλλά επειδή τα χρονικά περιθώρια είναι στενά, ο ασθενής πρέπει επειγόντως να ζητήσει βοήθεια από οφθαλμίατρο.

Θεραπεία για την αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι:

• Argon Laser φωτοπηξία ρωγμών αμφιβληστροειδούς (προφυλακτική θεραπεία)
• Πνευματική ρετινοπηξία (με αέρα και κρυοπηξία)
• Σκληρικό μόσχευμα και κρυοπηξία
• Υαλοειδεκτομή

Ένας από τους πιο διαδεδομένους τρόπους αντιμετώπισης της εγκατεστημένης αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς είναι η βιτρεκτομή με αέριο ή έλαιο σιλικόνης, η οποία γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία.

Πρόκειται για μόσχευμα από σιλικόνη, που καθηλώνεται με ράμματα στο τοίχωμα του ματιού, στην περιοχή που αντιστοιχεί στη ρωγμή, ασκώντας πίεση στον αμφιβληστροειδή από έξω προς τα μέσα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το σφράγισμα της ρωγμής και την αποκατάσταση της αποκόλλησης με την απορρόφηση του υπαμφιβληστροειδικού υγρού από τον ίδιο τον οργανισμό. Η εγχείρηση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία και τα σκληρικά μοσχεύματα παραμένουν για πάντα στο μάτι.

Η επιωχρική μεμβράνη είναι μια ημιδιαφανής, ινώδη μεμβράνη (σαν σελοφάν), η οποία σχηματίζεται στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδή, ακριβώς στην περιοχή της ωχράς κηλίδας. Καθώς η επιωχρική μεμβράνη μεγαλώνει και γίνεται πιο "παχιά", συστέλλεται προκαλεί παραμόρφωση στον ιστό του αμφιβληστροειδούς, με αποτέλεσμα οι ευθείες γραμμές να φαίνονται καμπύλες /κατσαρές. Σε αυτή την περίπτωση η ωχρά κηλίδα να μην μπορεί να λειτουργεί κανονικά. Το γεγονός αυτό επηρεάζει την όραση και τις καθημερινές δραστηριότητες των ασθενών, όπως είναι το διάβασμα, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί ολική τύφλωση.

Η επιωχρική μεμβράνη μπορεί να εμφανιστεί λόγω:

• Ηλικίας (συνήθως μετά τα 55-60 έτη)
• Έλξεων που ασκεί το υαλοειδές (ζελέ του ματιού) στον αμφιβληστροειδή
• Φλεγμονής του ματιού
• Οφθαλμολογικής επέμβασης

Εάν η επιωχρική μεμβράνη είναι ήπια και δεν έχει επηρεάσει την όραση δεν υπάρχει λόγος να αφαιρεθεί. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, όπου η επιωχρική μεμβράνη δημιουργεί έντονη παραμόρφωση και η όραση πλέον είναι αρκετά χαμηλή, τότε αποφασίζεται η χειρουργική αφαίρεσή της.

Η αφαίρεση της επιωχρικής μεμβράνης, γίνεται με την επέμβαση της υαλοειδεκτομής. Στην υαλοειδεκτομή, μικρά εργαλεία εισέρχονται από 3 πύλες που δημιουργούνται στο λευκό μέρος του ματιού. Το υαλώδες σώμα (ζελέ του ματιού) αφαιρείται και έτσι ο χειρουργός έχει πρόσβαση στον αμφιβληστροειδή προκειμένου να αφαιρέσει τη μεμβράνη με τη βοήθεια μικρής λαβίδας.

Η οπή της ωχράς κηλίδας είναι μια ασθένεια που προσβάλει την ωχρά. Η ωχρά κηλίδα είναι μια μικρή περιοχή (περίπου 1 με 2 χιλιοστά), που εντοπίζεται στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και στην οποία συναντάμε την μεγαλύτερη συγκέντρωση των οπτικών κυττάρων. Λόγω αυτής της συγκέντρωσης, η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την άρτια ποιότητα της όρασής μας, όπως διάβασμα, γράψιμο, την αναγνώριση προσώπων και γενικά για να δούμε με τη μέγιστη δυνατή ευκρίνεια τις λεπτομέρειες μιας εικόνας.

Η οπή ωχράς κηλίδας αναφέρεται στη δημιουργία μιας οπής, η οποία κατά κάποιο τρόπο, σταδιακά, μεγαλώνει σε μέγεθος και οι άκρες της ανασηκώνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της κεντρικής οπτικής οξύτητας του ασθενούς. Χωρίς επέμβαση, η κατάσταση χειροτερεύει και η κεντρική όραση μπορεί να φτάσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Η βιτρεκτομή αποτελεί την πιο αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης της πάθησης. Κατα τη διάρκεια αυτής της μικροχειρουργικής επέμβασης αφαιρείται το μεγαλύτερο μέρος του υαλοειδούς που προκαλεί έλξεις στην ευαίσθητη περιοχή της ωχράς. Αυτό αντικαθίσταται από ένα ειδικό μείγμα αερίου που «ταμπονάρει» εκ των έσω την οπή για την άμεση μετεγχειρητική περίοδο. Προκειμένου να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα πρέπει ο ασθενής να διατηρεί πρηνή θέση του κεφαλιού τις πρώτες 5-7 μετεγχειρητικές ημέρες έτσι ώστε το αέριο να βρίσκεται σε διαρκή επαφή με την ωχρά κηλίδα. Το αέριο προοδευτικά απορροφάται απ’τον οφθαλμό και αντικαθίσταται απ’το υγρό που παράγεται απ’ το ίδιο το μάτι. Εφόσον κλείσει η οπή της ωχράς ο οφθαλμός προοδευτικά επανακτά μέρος της χαμένης του όρασης. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται τόσο απ’ τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά της βλάβης (μέγεθος), όσο και απ’ τη χρονιότητα της βλάβης. Η όραση δεν επανέρχεται πλήρως στα προ της βλάβης επίπεδα.

Η ενδοφθάλμια αιμορραγία είναι η αιμορραγία στο εσωτερικό τμήμα του ματιού που είναι γνωστή ως υαλοειδική κοιλότητα. Το υαλοειδές υγρό είναι ένα καθαρό υγρό που αποτελεί τα 2/3 από το συνολικό όγκο του ματιού αποτελείται κατά 99% από νερό και βρίσκεται μεταξύ του αμφιβληστροειδή χιτώνα στο πίσω μέρος του κρυσταλοειδή φακού και μπροστά από το ακτινωτό σώμα.

Όταν υπάρχει αιμορραγία στην υαλοειδική κοιλότητα, αυτή χάνει τη διαφάνεια της και το φως δεν μπορεί να περάσει μέσα από αυτή οπότε προκαλείται απώλεια όρασης.

Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες της αιμορραγίας της υαλοειδούς κοιλότητας είτε αυθόρμητες ή λόγω τραύματος. Η πιο συχνή αιτία είναι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (το 50% των περιπτώσεων)που ακολουθείται από τη ρηγματογενή αποκόλληση του αμφιβληστροειδή, την οπίσθια αποκόλληση του υαλοειδούς σώματος και την απόφραξη κεντρικής φλέβας του αμφιβληστροειδή. Αυτές είναι οι αιτίες του 95% των αυτομάτων αιτιών.

Το κύριο σύμπτωμα είναι μια ξαφνική απώλεια της οπτικής οξύτητας που αναπτύσσεται μέσα σε λίγα λεπτά. Ανάλογα με την ένταση της αιμορραγίας, η απώλεια της όρασης μπορεί να είναι πλήρης με ολική ή μερική τύφλωση. Κάποιες φορές η αιμορραγία είναι ελαφριά και βιώνεται μόνο με θολή όραση.

Καθώς η αιμορραγία παράγεται από ένα ευρύ φάσμα από αιτίες δεν υπάρχει μια θεραπεία για όλους τους ασθενείς. Αυτό πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με την αιμορραγία, τη σοβαρότητά της και τις προσωπικές περιστάσεις του ασθενή.

Αν η αιμορραγία είναι ελαφριά μπορεί να επιλυθεί αυθόρμητα από μόνη της και μπορεί να απαιτήσει μόνο από τον ασθενή να περιμένει, παρότι η πλήρης όραση δεν μπορεί να ανακτηθεί για πολλούς μήνες.

Άλλες φορές μετά από αναμονή μιας χρονικής περιόδου συνιστάται μια χειρουργική επέμβαση που ονομάζεται υαλοειδεκτομή, που αποτελείται από την αφαίρεση του υαλοειδούς μέσω μιας ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής επέμβασης. Ανάλογα με την αιτία της υαλοειδικής αιμορραγίας απαιτούνται άλλες θεραπείες όπως διαδικασίες με laser ή χορήγηση ενδουαλοειδικών ενέσεων.

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης. Παρουσιάζεται σε διαβητικούς ασθενείς και προκαλείται από αλλοιώσεις των αγγείων του αμφιβληστροειδούς.

Τα αγγεία αυτά στους διαβητικούς ασθενείς μπορεί να παρουσιάζουν μικρές αιμορραγίες, μικροαποφράξεις με συνέπεια την ισχαιμία, και σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να αναπτυχθούν παθολογικά νεοαγγεία στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς. Τα νεοαγγεία αυτά μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία στο εσωτερικό του οφθαλμού ενώ σε πιο προχωρημένη μορφή της νόσου μπορεί να οδηγήσουν σε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς και μη αναστρέψιμη απώλεια όρασης.

Ο πιο συχνός τύπος διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας είναι η αμφιβηστροειδοπάθεια υποστρώματος, η οποία χαρακτηρίζεται από μικροανευρύσματα, μικρές αιμορραγίες, μαλακά εξιδρώματα, σκληρά εξιδρώματα και μικρές περιοχές τριχοειδικής απόφραξης με διατήρηση φυσιολογικής οπτικής οξύτητας.

Η θεραπεία του οιδήματος της ωχράς κηλίδας επιτυγχάνεται με τη χορήγηση ενδουαλοειδικών φαρμάκων αντι-VEGF (Lucentis, Eylea) με σκοπό να μειωθεί η διαρροή από τα τριχοειδή αγγεία της ωχράς κηλίδας και να αποροφηθεί το οίδημα. Αυτή η θεραπεία γίνεται σε συνδυασμό με laser που εφαρμόζεται στην περιοχή του οιδήματος της ωχράς κηλίδας.Η θεραπεία με laser (παναμφιβληστροειδική φωτοπηξία) είναι απαραίτητη στο στάδιο της παραγωγικής διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας όταν έχουν δημιουργηθεί νεοαγγεία στον αμφιβληστροειδή ή όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης τέτοιων παθολογικών αγγείων. Σε αυτές τις περιπτώσεις διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας το laser εφαρμόζεται σε όλη την επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς προκειμένου τα νεοαγγεία να υποχωρήσουν ή να αποτραπεί η εμφάνισή τους.

Με τον όρο «διαθλαστική χειρουργική» εννοούμε το σύνολο όλων εκείνων των χειρουργικών τεχνικών, που εφαρμόζονται σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, για τη διόρθωση των γνωστών σε όλους διαθλαστικών ανωμαλιών, όπως η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός. Οι διαθλαστικές επεμβάσεις στις μέρες μας είναι άμεσα συνδεδεμένες με τεχνολογία αιχμής, απόλυτα ασφαλείς και πετυχαίνουν την απαλλαγή της άμεσης εξάρτησης από τα γυαλιά ή τους φακούς επαφής, προσφέροντας εξαιρετική όραση και καλύτερη ποιότητα ζωής.