Οφθαλμολογικές Παθήσεις

Με τον όρο ωχρά κηλίδα ή πιο απλά ωχρά εννοούμε την κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς, δηλ. του νευρικού χιτώνα του ματιού, που προσλαμβάνει τα οπτικά ερεθίσματα. Ονομάστηκε έτσι λόγω της κιτρινωπής (ωχρής) εμφάνισής της, που οφείλεται κυρίως στα καροτενοειδή, στις κίτρινες δηλαδή χρωστικές, που προσλαμβάνει ο άνθρωπος με τη διατροφή του.

Στο κέντρο της ωχράς υπάρχει μια εμβάθυνση που λέγεται κεντρικό βοθρίο. Αποτελεί την περισσότερο ευαίσθητη στις λεπτομέρειες και στα χρώματα, περιοχή του αμφιβληστροειδούς. Εδώ γίνεται η πρόσληψη των οπτικών ερεθισμάτων από τα αντικείμενα που έχουμε ακριβώς μπροστά μας.

Είναι προφανές ότι η ωχρά κηλίδα είναι απαραίτητη για όλες τις δραστηριότητές μας και η προσβολή της από οποιαδήποτε νόσο δημιουργεί προβλήματα στην κεντρική όραση, που μπορούν να κάνουν ακόμα και τις πιο απλές ασχολίες (όπως το διάβασμα, την οδήγηση κλπ.) από δύσκολες έως αδύνατες.

Τι είναι η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς;
Η ωχρά κηλίδα μπορεί να προσβληθεί από πολλά νοσήματα και σε διαφορετικές φάσεις της ζωής. Συχνότερη όμως φαίνεται να είναι μια κατάσταση που εμφανίζεται σε πιο προχωρημένες ηλικίες και λέγεται ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς.

Λόγω της αλληλεπίδρασης του σώματός μας με το οξυγόνο παράγονται ορισμένες βλαπτικές ουσίες, που συνολικά αποκαλούνται ελεύθερες ρίζες. Αυτές οι ουσίες (που μπορούν να προκαλέσουν ένα μεγάλο φάσμα σοβαρών ασθενειών σε όλα τα όργανα του ανθρωπίνου σώματος) φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο και στην παθογένεση της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς.

Η έγκυρη διάγνωση γίνεται μόνο από τον οφθαλμίατρο με έλεγχο του αμφιβληστροειδούς με βυθοσκόπηση και έλεγχο των αγγείων του βυθού με φλουραγγειογραφία ή ΟCT αγγειογραφία (ανέμακτη) . Η πλέον συνήθης όμως διαγνωστική εξέταση είναι ένα είδος αξονικής τομογραφίας, η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), που επιτρέπει την ανάλυση όλων των δομών και των στοιβάδων στην περιοχή της ωχράς κηλίδας.

Φλεβική απόφραξη αμφιβληστροειδούς συμβαίνει όταν αποκλειστεί μια φλέβα στο πίσω μέρος του ματιού μας.

Ο αμφιβληστροειδής είναι ένας φωτοευαίσθητος χιτώνας που πληρεί το εσωτερικό του ματιού. Μετατρέπει το φωτεινό ερέθισμα σε ηλεκτρικό σήμα που διαβιβάζεται μέσω του οπτικού νεύρου στον εγκέφαλο, όπου το σήμα αυτό γίνεται αναγνωρίσιμο ως εικόνα.

Η απόφραξη μιας φλέβας του αμφιβληστροειδούς διαταρράσει τη λειτουργία του. Παρεμποδίζει τη παροχέτευση του φλεβικού αίματος απ’το μάτι προς τη συστηματική κυκλοφορία, δημιουργεί φλεβική στάση και συμφόρηση στην αιμάτωση του ματιού με συνοδές αιμορραγίες και διαρροή υγρού εντός του αμφιβληστροειδούς.

Υπάρχουν δυο τύποι απόφραξης:

• Κεντρική απόφραξη φλέβας (ΚΑΦ), όταν αποκλείεται η κεντρική φλέβα του αμφιβληστροειδούς (στο επίπεδο του οπτικού νεύρου)
• Περιφερική απόφραξη φλέβας (ΠΑΦ), όταν αποκλείεται ένα ή και περισσότερα μικρότερα περιφερικά φλεβικά στελέχη του αμφιβληστροειδούς

Κάποιες παθήσεις αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης φλεβικής απόφραξης:

• σακχαρώδης διαβήτης
• γλαύκωμα
• υπέρταση
• υπερλιπιδαιμία
• αθηρωμάτωση / αρτηριοσκλήρυνση
• διαταραχές πηκτικότητας του αίματος

Σημειώνεται ότι αν εμφανιστεί φλεβική απόφραξη στο ένα μάτι, τότε υπάρχει στατιστικά αυξημένος κίνδυνος προσβολής του άλλου ματιού στο μέλλον (της τάξης του 10%).

Παρότι δεν επιτυγχάνεται ίαση στις φλεβικές αποφράξεις του αμφιβληστροειδούς, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατή η αποκατάσταση των επιπλοκών της νόσου. Ο οφθαλμίατρος θα σας προτείνει κάποια απ’τα ακόλουθα:

• εφαρμογή laser για την αποκατάσταση του οιδήματος ή την υποστροφή των νεοαγγείων.
• ενδουαλοειδική έγχυση κορτιζόνης ή παραγόντων αντι-VEGF
• ένθεση ενδουαλοειδικού ενθέματος κορτιζόνης (Οzurdex)
• επέμβαση βιτρεκτομής

Είναι δυνατόν να προλάβουμε μια φλεβική απόφραξη, εφόσον ελέγξουμε τους παράγοντες κινδύνου που αναφέραμε προηγουμένως (π.χ. υπέρταση, διαβήτης, κάπνισμα, υπερλιπιδαιμία, γλαύκωμα κ.λ.π.)

• Ευαισθησία στο φως
• Θολή όραση
• Πόνος
• Μυγάκια
• Ερυθρότητα των ματιών

Η ραγοειδίτιδα μπορεί να εμφανιστεί απότομα με οφθαλμικό πόνο, ερυθρότητα, ή και θόλωση της όρασης. Μια περίπτωση απλής «κοκκινίλας» του ματιού μπορεί να υποκρύπτει ένα σοβαρό πρόβλημα ραγοειδίτιδας. Για το λόγο αυτό εάν το μάτι σας κοκκινήσει θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον οφθαλμίατρο.

Μια πλήρης οφθαλμολογική εξέταση είναι εξαιρετικά σημαντική όταν εμφανιστούν συμπτώματα. Εάν η φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού δεν αντιμετωπισθεί σωστά μπορεί να προκαλέσει μόνιμα και σοβαρά προβλήματα οράσεως. Ο οφθαλμίατρος θα εξετάσει το εσωτερικό του οφθαλμού σας και πιθανόν να προτείνει μια σειρά παρακλινικών εξετάσεων προκειμένου να φθάσει στη σωστή διάγνωση και να προγραμματίσει τη θεραπευτική σας αντιμετώπιση.

Ανάλογα με το ποιό μέρος του ραγοειδούς εντός του οφθαλμού φλεγμαίνει, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ραγοειδίτιδας. Όταν η φλεγμονή αφορά το πρόσθιο τμήμα του οφθαλμού (ίριδα) καλείται ιρίτιδα ή πρόσθια ραγοειδίτιδα. Η ιρίτιδα έχει συχνά απότομη έναρξη και διαρκεί 6-8 εβδομάδες. Η φλεγμονή του μέσου τμήματος του ραγοειδούς καλείται κυκλίτιδα ή ενδιάμεση ραγοειδίτιδα. Η κυκλίτιδα επηρεάζει τον μυ της προσαρμογής του φακού του ματιού. Φλεγμονή του οπισθίου τμήματος του ραγοειδούς καλείται οπίσθια ραγοειδίτιδα ή χοριοειδίτιδα. Η χοριοειδίτιδα συχνά διαδράμει μια περισσότερο χρόνια πορεία.

Το γλαύκωμα προκαλείται από την αδυναμία απαγωγής του υγρού που φυσιολογικά παράγεται στο εσωτερικό του οφθαλμού. Αυτό οδηγεί στην αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Με τον χρόνο, η πίεση που ασκείται στο οπτικό νεύρο, μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική και μη αναστρέψιμη βλάβη αυτού και μόνιμη απώλεια όρασης. Να σημειωθεί πως μια αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση δεν σημαίνει γλαύκωμα αν συνάμα δεν παρατηρείται βλάβη του οπτικού νεύρου. Στην περίπτωση αυτή καλείται οφθαλμική υπερτονία.

Το γλαύκωμα, τουλάχιστον στα αρχικά του στάδια, δεν εμφανίζει συμπτώματα. Είναι και η βασική αιτία για την μεγάλη επικινδυνότητα αυτής της ασθένειας. Σε προχωρημένα όμως στάδια εκτός από τις βλάβες στην περιφερειακή όραση, ξεκινά η αλλοίωση και στην κεντρική. Το γλαύκωμα στους περισσότερους ανθρώπους παραμένει αδιάγνωστο, επομένως είναι απαραίτητος ο πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος μετά την ηλικία των 40.

1. Χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας
Αυτή είναι και η πιο συνηθισμένη μορφή γλαυκώματος. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ικανοποιητική όραση και η επιδείνωση συμβαίνει μετά από πολλά χρόνια. Τις περισσότερες φορές γίνεται αντιληπτό, όταν ο ασθενής βρίσκεται πλέον σε ανεπανόρθωτη κατάσταση.

2.Γλαύκωμα κλειστής γωνίας
Λιγότερο συχνός τύπος γλαυκώματος, στον οποίο η πίεση στα μάτια ανεβαίνει πολύ γρήγορα και ξαφνικά. Εμφανίζονται συμπτώματα πονοκέφαλου και ευαισθησία στα φώτα το βράδυ. Η αντιμετώπιση πρέπει να είναι άμεση είτε με μικροεπέμβαση, είτε με laser.

3. Δευτεροπαθές γλαύκωμα
Συνήθως είναι αποτέλεσμα τραυματισμού ή οφθαλμικής πίεσης στο μάτι. Μπορεί να είναι ήπιο ή πολύ σοβαρό.

4. Συγγενές γλαύκωμα
Τα παιδιά που γεννιούνται με γλαύκωμα, παρουσιάζουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους θολά μάτια, φωτοευαισθησία και δακρύρροια.

1. Η θεραπεία του γλαυκώματος γίνεται κυρίως με την χρήση σταγόνων που ελλατωνουν την πίεση του ματιού.

2. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί LASER θεραπεία

• SLT τραμπεκουλοπλαστική
• YAG περιφερική ιριδοτομή

3. Χειρουργική θεραπεία του γλαυκώματος

• Τραμπεκουλεκτομή
• Βαλβίδα

Η οπτική νευρίτιδα είναι η φλεγμονή του οπτικού νεύρου που μπορεί να προκαλέσει μια πλήρη ή μερική απώλεια της όρασης. Όταν εμφανίζεται με οίδημα της οπτικής θηλής , ο όρος που χρησιμοποιείται είναι πρόσθια οπτική νευρίτιδα. Όταν η οπτική θηλή φαίνεται φυσιολογική, χρησιμοποιούνται οι όροι οπισθοβολβική οπτική νευρίτιδα. Η οξεία οπτική νευρίτιδα είναι μακράν ο πιο κοινός τύπος της οπτικής νευρίτιδας και είναι η πιο συχνή αιτία της δυσλειτουργίας του οπτικού νεύρου σε νεαρούς ενήλικες.

Η πιο συνηθισμένη αιτιολογία είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας (MS). Έως 50% των ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας θα αναπτύξουν ένα επεισόδιο οπτικής νευρίτιδας. Η παρουσία απομυελινωτικών βλαβών της λευκής ουσίας στη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου κατά τη στιγμή της παρουσίασης της οπτικής νευρίτιδας είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας για την ανάπτυξη κλινικά βέβαιης σκλήρυνσης κατά πλάκας. Σχεδόν οι μισοί από τους ασθενείς με οπτική νευρίτιδα παρουσιάζουν βλάβες της λευκής ουσίας σύμφωνες με σκλήρυνση κατά πλάκας.

Σημαντικά συμπτώματα είναι η ξαφνική απώλεια της όρασης (μερική ή ολική), το θάμβος οράσεως, και ο πόνος κατά την κίνηση του πάσχοντος οφθαλμού. Πολλοί ασθενείς με οπτική νευρίτιδα μπορεί να χάσουν κάποια από τις αντιλήψεις των χρωμάτων τους στον πάσχοντα οφθαλμό (ειδικά το κόκκινο) και τα χρώματα να εμφανίζονται όχι τόσο διακριτά σε σύγκριση με το άλλο μάτι. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το 92,2% των ασθενών εμφάνισαν πόνο, που προηγήθηκε από την απώλεια της όρασης στο 39,5% των περιπτώσεων.

Eυτυχώς, οι περισσότεροι ασθενείς επανακτούν φυσιολογική όραση χωρίς καμία θεραπεία. Αν και ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν οπτικές διαταραχές από τη νευρίτιδα, συνήθως αυτές είναι εξαιρετικά ήπιες. Η έρευνα έχει δείξει ότι τα στεροειδή (κορτιζόνη) από το στόμα δεν ασκούν ευεργετική επίδραση στη θεραπεία της οπτικής νευρίτιδας. Σε ορισμένα όμως άτομα με σημαντική απώλεια όρασης η θεραπεία με ενδοφλέβια χορήγηση υψηλών δόσεων κορτιζόνης μπορεί να αποδειχθεί ευεργετική